Mã hóa tài sản thực mở ra cơ hội lớn, nhưng cần kiểm soát rủi ro chặt chẽ
Việc mã hóa tài sản thực (RWA) đang nổi lên như một xu hướng mới, mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam. Tuy nhiên, đi kèm là yêu cầu cấp thiết về quản trị rủi ro.
RWA định hình lại hạ tầng tài chính thế hệ mới
Ngày 7.4.2026, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức hội thảo “Giải pháp mã hóa tài sản thực (RWA): Cân bằng lợi ích và quản trị rủi ro cho nhà đầu tư”, thu hút hàng trăm chuyên gia pháp lý, tài chính, công nghệ trong và ngoài nước tham dự.
Phát biểu khai mạc, Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban, Ban Cơ yếu Chính phủ, Cố vấn cấp cao Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam nhận định, thị trường tài chính toàn cầu đang đứng trước làn sóng công nghệ mang tính tái cấu trúc toàn diện, trong đó tài sản thực được mã hóa là một trong những xu hướng nổi bật.
Theo dự báo của Boston Consulting Group (BCG), quy mô thị trường RWA có thể đạt khoảng 19.000 tỉ USD trong thập kỷ tới, tương đương hơn 10% GDP toàn cầu. Điều này cho thấy RWA không chỉ là xu hướng nhất thời mà đang góp phần định hình lại hạ tầng tài chính thế hệ mới trên nền tảng blockchain.
Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban, Ban Cơ yếu Chính phủ, Cố vấn cấp cao Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam. Ảnh: VBA
Theo ông Sơn, việc chuyển đổi quyền sở hữu tài sản thành các token cho phép tài sản được phân mảnh, giao dịch liên tục 24/7, xuyên biên giới và minh bạch hơn. Thực tế quốc tế cho thấy nhiều loại tài sản như vàng, trái phiếu, bất động sản đã được token hóa, từng bước hình thành một lớp hạ tầng tài chính mới song song với hệ thống truyền thống.
Đối với Việt Nam, Trung tướng Đặng Vũ Sơn đánh giá đây là thị trường có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển RWA, từ mức độ chấp nhận tài sản số cao, nhu cầu đầu tư lớn đến tốc độ số hóa nhanh. Việt Nam cũng liên tục nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ người dân sở hữu và sử dụng tài sản số cao, tạo nền tảng xã hội quan trọng cho việc thử nghiệm các mô hình tài sản mã hóa gắn với tài sản thực.
Một trong những điểm tựa quan trọng cho sự phát triển này là sự chuyển mình của hành lang pháp lý. Từ ngày 1.1.2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực, lần đầu đưa khái niệm “tài sản số” và “tài sản mã hóa” vào hệ thống pháp luật. Cùng với đó là Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa và các quyết định liên quan đến chiến lược blockchain quốc gia, danh mục công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai.
Những chính sách này cho phép Việt Nam thử nghiệm mô hình token hóa trong khuôn khổ có giám sát, thể hiện bước chuyển từ cách tiếp cận thận trọng sang chủ động thử nghiệm có kiểm soát, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.
Tiềm năng lớn nhưng cũng nhiều rủi ro
Từ góc độ đầu tư, ông Nghiêm Minh Hoàng – Trưởng ban RWA, Câu lạc bộ Đầu tư Tài sản số Việt Nam (VIDA) – nhận định thị trường RWA tại Việt Nam có dư địa tăng trưởng lớn, với quy mô kỳ vọng đạt 70–80 tỉ USD vào năm 2030.
Hội thảo “Giải pháp mã hóa tài sản thực (RWA): Cân bằng lợi ích và quản trị rủi ro cho nhà đầu tư”. Ảnh: VBA
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, thị trường đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của khung pháp lý, hạ tầng và đặc biệt là cơ chế quản trị rủi ro minh bạch. Trong đó, quản trị rủi ro được xem là ưu tiên hàng đầu đối với cả nhà đầu tư, đơn vị phát hành, sàn giao dịch và cơ quan quản lý.
Theo ông Hoàng, các sản phẩm RWA, đặc biệt là tài sản có tính thanh khoản cao như vàng mã hóa, đang đối mặt với 12 rủi ro chính, chia thành 3 nhóm.
Thứ nhất là rủi ro tài sản cơ sở, bao gồm rủi ro lưu ký, “ảo giác” minh bạch dự trữ và rủi ro quyền sở hữu pháp lý. Trong mô hình token hóa, nhà đầu tư phụ thuộc vào bên lưu ký, trong khi kiểm toán dự trữ chỉ phản ánh tại một thời điểm. Người nắm giữ token thường không có quyền sở hữu trực tiếp về pháp lý đối với tài sản và có thể chịu bất lợi nếu đơn vị phát hành gặp sự cố.
Thứ hai là rủi ro cấu trúc tài chính. Các mô hình RWA có thể tạo ra khoảng trống bảo chứng khi thu tiền trước, mua tài sản sau. Nhà đầu tư có thể đối mặt với bất cân xứng lợi ích khi quyền quyết định thời điểm mua tài sản nằm ở phía phát hành. Ngoài ra, rủi ro đạo đức và tình trạng dự trữ phân đoạn cũng có thể phát sinh nếu lượng token vượt quá tài sản bảo chứng.
Thứ ba là rủi ro công nghệ và thị trường. Thanh khoản trên nền tảng số có thể chỉ mang tính danh nghĩa, không đảm bảo khả năng quy đổi thành tài sản thực. Cơ chế đổi trả thường đi kèm điều kiện hạn chế, chi phí cao hoặc thời gian chờ kéo dài. Rủi ro từ hợp đồng thông minh và hạ tầng kỹ thuật cũng là yếu tố cần lưu ý, trong khi blockchain chỉ đảm bảo dữ liệu trên chuỗi mà không xác minh tài sản ngoài chuỗi.
Kiểm soát rủi ro là yếu tố quyết định niềm tin thị trường
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, TS. Kamal Anand – CEO BIGOD – cho rằng trọng tâm của token hóa không nằm ở công nghệ mà ở thiết kế hệ thống kiểm soát rủi ro nhiều lớp.
Các diễn giả tham gia phiên tọa đàm tại Hội thảo. Ảnh: VBA
Theo đó, tài sản thực cần được lưu ký tách biệt, xác định rõ quyền sở hữu, đi kèm cơ chế kiểm toán và xác minh độc lập nhằm đảm bảo minh bạch dự trữ. Blockchain đóng vai trò ghi nhận và theo dõi giao dịch, trong khi lớp ứng dụng tài chính quyết định khả năng vận hành của tài sản.
“Thách thức không nằm ở công nghệ, mà ở khả năng đảm bảo tính xác thực, kiểm chứng liên tục và kỷ luật vận hành – những yếu tố quyết định niềm tin và mức độ an toàn của mô hình”, TS. Kamal Anand nhấn mạnh.
LỤC GIANG
Nguồn: Báo Lao động